- طرح تولید آزمایشی بنزین بر پایه متانول با چهار درصد ترکیب، با حمایت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی کلید خورده و مدیرعامل پتروشیمی زاگرس از آمادگی این مجموعه برای کاهش وابستگی به بنزین در سبد سوخت کشور خبر داده است؛ اما تغییر رویکرد قابلتأمل وی نسبت به مواضع پیشین، همراه با ابهامات فنی و اقتصادی، پرسشهای جدی را درباره ابعاد این طرح برانگیخته است.
به گزارش مشعل نیوز، متین دیداری، مدیرعامل پتروشیمی زاگرس، در گفتوگو با یکی از رسانههای حوزه نفت و پتروشیمی از عملیاتی شدن طرح اختلاط مستقیم متانول با بنزین پالایشگاهی (با سقف مجاز ۵ درصد) خبر داده و تأکید کرده است که مجموعه تحت مدیریت وی برای کاهش وابستگی به بنزین در سبد سوخت کشور، آماده همکاری با وزارت نفت است. بر اساس این طرح، قرار است در فاز آزمایشی، چهار درصد متانول به بنزین تولیدی پالایشگاهها اضافه شود؛ رقمی که اندکی کمتر از حداکثر مجاز اعلامشده از سوی شرکت پالایش و پخش است.
تنها چند ماه پیش، در حاشیه ششمین سمینار متانول ایران، متین دیداری در گفتوگویی دیگر با یکی از رسانههای تخصصی صنعت، صراحتاً اعلام کرده بود که فرآیند تبدیل متانول به بنزین (MTG) در شرایط فعلی اقتصادی و فنی مقرونبهصرفه نیست و هزینههای تولید آن بهمراتب بالاست. او حتی به چالشهای فنی جدی این طرح در ایران اشاره کرده و گفته بود تجهیزات و فناوریهای مورد نیاز اغلب در شرایط آبوهوایی گرم و مرطوب جنوب کشور با مشکل مواجه میشوند و انتقال فناوری از کشورهای دیگر نیز با محدودیتهایی همراه است. وی در همان گفتوگو پیشنهاد داده بود بهجای سرمایهگذاری سنگین بر روی فرآیند تبدیل (MTG)، بر اختلاط مستقیم متانول با بنزین موجود در پالایشگاهها تمرکز شود. حالا اما همان طرح اختلاط با چهار درصد متانول، با عنوان «طرح جدید» و با لحنی پیروزمندانه در مصاحبه با این رسانه کلید خورده است. سؤال اینجاست: چه تغییری در شرایط اقتصادی و فنی رخ داده که طی کمتر از یک سال، یک طرحِ «نامقron بهصرفه» به «طرحی عملیاتی» بدل شده است؟
در این میان، نکته حائز اهمیت، تفاوت بنیادین دو رویکرد یادشده است. در فرآیند تبدیل (MTG)، متانول از طریق کاتالیستهای خاص به هیدروکربنهای بنزینی با عدد اکتان بالا (۹۲ تا ۹۵) و فاقد گوگرد تبدیل میشود که کیفیت مناسبی دارد اما سرمایهبر و پیچیده است. اما در طرح کنونی که از نوع اختلاط (Blending) است، متانول مستقیماً به بنزین پالایشگاهی افزوده میشود. هرچند این روش سادهتر و کمهزینهتر است، اما چالشهای فنی خاص خود را دارد. عدد اکتان بنزین نهایی تحت تأثیر کیفیت بنزین پایه قرار میگیرد و مهمتر آنکه خاصیت خورندگی متانول، یکی از جدیترین نگرانیهاست؛ چراکه این ماده میتواند به قطعات موتور، واشرها، پمپهای سوخت و حتی مخازن فلزی جایگاههای سوخت آسیب وارد کند. کارشناسان تأکید دارند که برای اجرای این طرح در مقیاس گسترده، باید تمام قطعات در تماس با سوخت از نظر مقاومت در برابر خوردگی بازبینی و استانداردسازی شوند.
پیشتر نیز دیداری از وجود ظرفیت مازاد متانول در کشور خبر داده و انجام مطالعات تولید بنزین متانولی را مطرح کرده بود. این موضوع با توجه به ظرفیت سالانه ۱.۶۵۰.۰۰۰ تنی پتروشیمی زاگرس و کاهش قیمت جهانی متانول در ماههای اخیر، انگیزه اقتصادی این مجموعه برای یافتن بازارهای جدید داخلی را بیش از پیش آشکار میسازد. با این حال، نگرانیها درباره کیفیت بنزین حاصل از اختلاط با متانول همچنان بهقوت خود باقی است. تجربه تلخ سالهای ابتدای دهه ۹۰ که تولید بنزین از پتروشیمیها با آلایندگی شدید محیط زیست و افزایش مرگومیر همراه بود، هنوز در اذهان فعالان صنعت نقش بسته است. کارشناسان نسبت به تکرار این تجربه هشدار دادهاند و تأکید دارند که اگر بنزین آلاینده دوباره وارد چرخه ناوگان عمومی شود، مسأله بغرنجتر از قبل خواهد شد.
در حالی که مدیرعامل پتروشیمی زاگرس از آمادگی برای کاهش وابستگی به بنزین سخن میگوید، این پرسش مطرح است که آیا این طرح صرفاً پاسخی به ناترازی بنزین در کشور است یا راهی برای ایجاد بازار جدید برای محصولی که با کاهش تقاضای جهانی مواجه شده است؟ طرح اختلاط متانول با بنزین، هرچند در کوتاهمدت میتواند بخشی از ناترازی سوخت را پوشش دهد، اما بدون شفافسازی درباره کیفیت نهایی، استانداردهای مورد تأیید، تأثیرات زیستمحیطی و نیز تمهیدات فنی برای مقابله با خورندگی، نمیتوان آن را راهحلی مطمئن برای معضل بنزین کشور دانست.
مشعلنیوز ضمن استقبال از هرگونه ابتکار عمل برای رفع ناترازی انرژی، بر لزوم شفافسازی کامل درباره جزئیات فنی، اقتصادی و زیستمحیطی این طرح تأکید دارد.
آنچه امروز بهعنوان طرح آزمایشی کلید خورده، فردا میتواند به معضلی جدی برای مردم و محیط زیست بدل شود، اگر پیش از آن، پاسخِ پرسشهای بیپاسخ داده نشود.